53 lượt xem

Điểm danh những nghệ nhân làm ấm tử sa tiêu biểu trong thế kỷ XX (Trung Quốc)

Nghệ nhân làm ấm tử sa

Đối với những người có thú vui thưởng trà chắc chắn sẽ không bỏ qua ấm tử sa. Đây là loại ấm có công năng đặc biệt khi pha trà. Nó đặc biệt ở chỗ khi pha trà có thể lưu giữ được hương vị lâu hơn, nhiệt độ được tán đều hay để lâu mà không lo nước trà bị hỏng…Để có được sản phẩm ấm tử sa tuyệt vời như vậy không thể không kể đến những nghệ nhân làm ấm tử sa. Với kỹ thuật chế tác độc đáo, sự sáng tạo và cái TÂM họ đã cho ra những sản phẩm mang tính nghệ thuật và ứng dụng cao. 

Trào lưu ấm tử sa những năm đầu thế kỷ XX ở Trung Quốc

Trước khi tìm hiểu về nghệ nhân làm ấm tử sa chúng ta cùng điểm qua trào lưu ấm tử sa đầu TK XX. Ở Trung Quốc, cuối thế kỳ XIX đầu thế kỷ XX là thời kỳ mục nát và suy tàn của chế độ phong kiến. Đây cũng là thời kỳ manh nha của ngành làm ấm tử sa. Những năm Dân quốc đầu tiên ở đất nước này, phong trào sưu tập đồ sứ cổ rộ lên. Người từ khắp nơi tranh nhau mua và giữ làm của riêng. Đặc biệt, là ấm tử sa do các nghệ nhân tên tuổi làm vào thời Minh, Thanh.

Tại các thành phố mà thường nghiệp phát triển mạnh như Thượng Hải, Thiên Tân, Hàng Châu xuất hiện nhiều cửa hàng kinh doanh sản phẩm này. Họ tìm kiếm và thuê những người thợ nổi tiếng của đất Nghi Hưng. Mục đích của việc làm này là để chế tạo, sản xuất ấm tử sa có chất lượng cao cho thương hiệu của mình. Sản phẩm sẽ được bán cho giới sành trà. Thời gian đó cũng là thời gian xuất hiện nhiều loại trà ngon nổi tiếng và đắt tiền. Đây cũng là thời điểm ấm Zhuni dáng nhỏ được ưa chuộng.

Thượng Hải là nơi phát triển ngành thương nghiệp và các xí nghiệp tư bản thời kỳ đầu của Trung Quốc. Vì vậy, những nhà buôn ấm tử sa phát hiện ra việc làm nhái ấm tử sa của các nghệ nhân tên tuổi thời trước sẽ thu được nguồn lợi lớn hơn nhiều. Do đó, Thượng Hải trở thành mảnh đất màu mỡ cho thị trường ấm giả cổ. Từ hoạt động nhỏ lẻ, dần dần nó đi vào hoạt động quy mô những năm 1920-1930.

Nghệ nhân làm ấm tử sa
Ấm tử sa Trung Quốc những năm đầu thế kỷ XX

Trào lưu ấm tử sa cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở Việt Nam 

Cái đẹp của ấm tử sa được tổng hợp qua nhiều yếu tố. Trong đó có bốn yếu tố không thể không nhắc tới đó là hình, thần, khí, thái. Hình chính là nét đẹp bên ngoài của sản phẩm. Thần tức là thần vận, cũng giống như vẻ đẹp tinh thần. Khí tức là khí chất, là cái đẹp bản chất, màu sắc hài hòa trong nội hàm tác phẩm. Thái tức là hình thái, cái tư thái kích thước cao, thấp, cương nhu, vuông tròn. Tất cả những điều đó sẽ làm nên một tác phẩm ấm tử sa hoàn mỹ nhất.

Ở Việt Nam, khoảng cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX việc buôn bán đồ sứ và ấm tử sa giả cổ cũng không kém phần náo nhiệt. Việc buôn bán đó có sự góp mặt của cả thương nhân người Việt và người Hoa. Do ảnh hưởng đồ sứ ký kiểu của hai triều Lê-Nguyễn, những bộ đồ trà xinh xắn được nhiều gia đình giàu có. Đó cũng có thể là các chành, vựa đặt những thương nhân đường dài làm những bộ đồ trà trong đó có ấm Tử sa (Thường được gọi là Chu sa). Người đặt hàng chỉ cần đưa mẫu và thỏa thuận giá cả, một thời gian sau sẽ nhận được sản phẩm. Hiện nay, trên phố Lê Công Kiều – Q1 – TPHCM bạn vẫn có thể tìm được các cửa hàng bán ấm tử sa cổ.

Nghệ nhân làm ấm tử sa
Ở Việt Nam, khoảng đầu thế kỷ XX việc buôn ấm tử sa giả cổ cũng không kém phần náo nhiệt

Nghệ nhân làm ấm tử sa – Cố Cảnh Chu

Cuộc đời và sự nghiệp của nghệ nhân làm ấm tử sa Cố Cảnh Chu

Nghệ nhân Cố Cảnh Chu là bậc Đại sư Tử sa ở Nghi Hưng – Trung Quốc. Ông sinh năm 1915 và mất năm 1996. Cố Cảnh Chu sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghề thủ công làm ấm. Năm 18 tuổi ông đã bắt đầu sự nghiệp vẻ vang đó là làm ấm tử sa. Sau 2 năm ông đã trở thành thợ thủ công có tiếng ở vùng đất Nghi Hưng. Sau những năm 30, ông đã tới Thượng Hải để chế ấm phỏng cổ, ấm tử sa có quai…Hiện các tác phẩm của ông được trưng bày tại Viện bảo tàng Nam Kinh và Viện bảo tàng Cố Cung Bắc Kinh.

Năm 1954, Cố Cảnh Chu vào làm việc tại Hợp tác xã nghề gốm Thục Sơn Nghi Hưng. Năm 1956, ông được chính quyền Giang Tô cử làm người chỉ đạo kỹ thuật, hướng dẫn nghệ nhân: Từ Hán Đường, Thẩm Cự Hoa, Lý Xương Hồng, Cao Hải Dần, Ngô Tường…Ông đã tham gia 3 lần Đại hội đại biểu Công nghệ Mỹ thuật toàn quốc. Cố Cảnh Chu cũng là nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn ở Ma Cao, Hồng Kông, Đài Loan và các nước Đông Nam Á.

Cố Cảnh Chu đã tự mình xây dựng xưởng gọi là Tự Di Hiên. Những chiếc ấm do ông tạo ra vừa mang tính ứng dụng cao vừa mang tính nghệ thuật và thẩm mỹ. Thành tựu của ông đã đạt tới đỉnh cao, kỹ xảo khéo léo và tinh tế hàng đầu. Trong số các đào nghệ gia cận đại thì Cố Cảnh Chu là người có thành tựu cao nhất. Người đời đã tôn ông là “Nhất Đại Tông Sư”, “Hồ Nghệ Thái Đẩu”.

Sự kiện nổi bật trong sự nghiệp của nghệ nhân làm ấm tử sa Cố Cảnh Chu

Nghệ nhân làm ấm tử sa
Nghệ nhân làm ấm tử sa – Cố Cảnh Chu
  1. Năm 1933 Cố Cảnh Chu bái sư học nghề. Sau đó, ông kế thừa nghiệp Tổ và cùng Tổ mẫu chế phôi.
  2. Khoảng năm 1935 ông tới Thượng Hải làm ấm phỏng cổ, ấm tử sa có quai, miệng phỏng Long Phượng…
  3. Tháng 10/1954 ông tham gia tích cực vào công tác tái thiết quy hoạch Hợp tác xã tử sa.
  4. Tháng 1/1955 ông cùng đồng nghiệp mở lớp công nghệ tử sa. Ông cùng đồng nghiệp đã truyền dạy kỹ thuật chế tác và bồi dưỡng người có tài hoa cùng tình yêu với gốm nghệ tử sa.
  5. Năm 1958 ông tham gia tích cực vào cuộc cách mạng cải cách nghệ thuật tử sa.
  6. Năm 1959 ông nhận chức phó chủ nhiệm phòng nghiên cứu kỹ thuật tử sa Nghi Hưng. Đồng thời, ông tham gia công tác thiết kế, trang trí Đại hội đường nhân dân Bắc Kinh. Ông đã thiết kế một loạt các trà cụ cỡ lớn và bình hoa cao cấp.
  7. Từ năm 1975 ông nhiều lần tham gia công tác nghiên cứu khai thác các lò gốm tử sa vùng Nghi Hưng…
  8. Năm 1980 ông mở lớp “Tử sa đặc nghệ”. Ông đã tiến hành phục chế các danh tác lịch sử, tuyển chọn và đào tạo học viên.
  9. Năm 1981 một loạt các tác phẩm “Tử sa đặc nghệ” đã được trưng bày. Những tác phẩm này nhận được sự yêu mến và đánh giá cao của giới nghệ thuật.
  10. Vào năm 1982 ông được trao tặng danh hiệu công nghệ mỹ thuật sư.
  11. Năm 1985 ông đảm nhiệm chức vụ Giám đốc sở nghiên cứu tử sa Nghi Hưng. Từ đó nghệ thuật tử sa từ thương phẩm hóa lên tới đẳng cấp văn hóa nghệ thuật.
  12. Năm 1989 ông trở thành Công nghệ mỹ thuật sư cấp cao…
  13. Tháng 4/1988 ông được Bộ công nghiệp nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa trao tặng danh hiệu “Đại sư mỹ thuật công nghệ Trung Quốc”…vv

Một số tác phẩm nổi tiếng của nghệ nhân làm ấm tử sa Cố Cảnh Chu

  1. Vân kiên Như ý tam đầu trà cụ
  2. Bộ ấm tử sa Đề Bích
  3. Bộ ấm tử sa Đại Đề Bích
  4. Ấm tử sa Thạch Biều
  5. Ấm tử sa Tăng Mạo Hồ
  6. Sản phẩm ấm tử sa Hán Vân
  7. Ấm tử sa Tuyết Hoa
  8. Ấm tử sa Chim Ngói
  9. Đề Bích
  10. Ấm tử sa Thượng Tân Kiều
  11. Ấm tử sa Phượng Chúy Hồ
  12. Ấm Ngưu Cái Liên Tử
  13. Tam Tuyến Cafe Hồ
  14. Bộ trà tàng lục trừu giác
  15. Trụ sở hồ
  16. Dương đồng hồ
  17. Chu nê Tây Thi
  18. Ấm tử sa Tỉnh Lan…vv

Nghệ nhân làm ấm tử sa – Tưởng Dung

Tưởng Dung sinh năm 1919 và mất năm 2008. Hiệu của Tưởng Dung là Lâm Phụng. Bà là một trong những nghệ nhân làm ấm tử sa nổi tiếng ở Trung Quốc. Tưởng Dung cũng là một người thầy vĩ đại của nghệ thuật ấm tử sa. Những tác phẩm của bà thường lấy cảm hứng và cách điệu theo hình dáng của cỏ cây, hoa lá…Bà sinh ra trong một gia đình truyền thống nghề thủ công ở Nghi Hưng. Tưởng Dung theo cha mẹ học nghề làm ấm từ năm 11 tuổi. Bà có công lớn trong việc đào tạo ra nhiều lớp nghệ nhân xuất sắc trong đó có con gái bà là Tưởng Nghê Hoa.

Một số sự kiện trong sự nghiệp của nghệ nhân ấm tử Tưởng Dung

  1. Năm 1936 Tưởng Dung cho ra đời tác phẩm Nho sóc.
  2. Năm 1939 bà ra nhập một công ty ở Thượng Hải chuyên làm đồ giả cổ.
  3. Vào năm 1945 Tưởng Dung quay về quê Nghi Hưng và chuyên tâm làm ấm tử sa.
  4. Năm 1955 bà cùng một số người khác thành lập Hiệp hội nghề ấm tử sa ở Nghi Hưng. Năm này bà cũng cho ra đời tác phẩm Ấm sen và được Thủ tướng Chu Ân Lai dùng làm tặng phẩm cho nước ngoài.
  5. Từ năm 1966-1975 nghề làm ấm tử sa bị gián đoạn.
  6. Năm 1975 bà cho ra đời tác phẩm Sen vịt.
  7. Năm 1977 Tưởng Dung cho ra đời tác phẩm Cà tím, Bí ngô.
  8. Năm 1995 là tác phẩm Trường thọ, Bích hoa..vv.
  9. Tưởng Dung được công nhận là Đại mỹ thuật công nghệ sư và là giám khảo trong các cuộc thi ấm.
Nghệ nhân làm ấm tử sa
Nghệ nhân làm ấm tử sa – Tưởng Dung

Những tác phẩm tiêu biểu của nghệ nhân làm ấm tử sa Tưởng Dung

  1. Nho sóc
  2. Sen vịt
  3. Cà tím
  4. Bí ngô
  5. Trường thọ
  6. Bích hoa
  7. Hà hoa hồ – Ấm hoa sen
  8. Mẫu đơn hồ – Ấm hoa mẫu đơn
  9. Liên hoa trà cụ – Bộ trà cụ hoa sen
  10. Mang quả hồ – Ấm quả xoài
  11. Nán qua hồ – Ấm hình quả bí đỏ
  12. Liên tịch tửu cụ
  13. Lọ nước ếch bắt sâu
  14. Mã thầy hồ…vv

Nghệ nhân làm ấm tử sa – Từ Hán Đường

Nghệ nhân Từ Hán Đường sinh năm 1932 trong một gia đình có truyền thống làm nghề thủ công. Ông bắt đầu tham gia làm ấm tử sa từ năm 1948. Trong những năm 1950 ông đã theo học nghệ nhân làm ấm tử sa Cố Cảnh Chu. Ông cũng đã tham gia công tác nghiên cứu và viết sách. Các cuốn sách được ông cho ra đời như: Nghệ thuật ấm tử sa truyền thống; Hình dáng ấm trà truyền thống; Trà và ấm.

Các tác phẩm ấm tử sa của Từ Hán Đường có hình dáng phong phú. Đó cũng là những tác phẩm có sự điêu luyện về kỹ thuật và tinh xảo về đường nét. Các tác phẩm đó hiện được lưu giữ tại các bảo tàng nổi tiếng trong và ngoài nước. Có thể kể đến các bảo tàng như Bảo tàng Nam Kinh; Bảo tàng lịch sử Trung Quốc; Bảo tàng trà cụ tại Hồng Kông; Bảo tàng Hoàng gia Bỉ hay Bảo tàng Victory tại Anh.

Nghệ nhân làm ấm tử sa
Nghệ nhân làm ấm tử sa – Từ Hán Đường

Nghệ nhân làm ấm tử sa – Bao Chí Cường

Một trong những nghệ nhân làm ấm tử sa nổi tiếng của Trung Quốc là Bao Chí Cường. Bao Chí Cường sinh năm 1946 tại Nghi Hưng. Ông bắt đầu học nghề gốm từ năm 1959. Ông học khắc trên chất liệu gốm. Năm 1965 ông được nghệ nhân Nhâm Hán Đình hướng dẫn. Năm 1975 Bao Chí Cường nghiên cứu tại Học viện mỹ thuật Trung ương Trung Quốc về nghệ thuật gốm sứ. Ông nổi tiếng với những tác phẩm kết hợp nghệ thuật hội họa, điêu khắc và thư pháp vào ấm tử sa.

Những tác phẩm của Bao Chí Cường đã đạt được rất nhiều giải vàng tại triển lãm đồ thủ công gốm sứ trong và ngoài nước. Hiện các tác phẩm đó đang được trưng bày tại các bảo tàng lớn. Những bảo tàng triển lãm ấm tử sa Bao Chí Cường gồm: Bảo tàng Bắc Kinh, Bảo tàng Nam Kinh, Viện nghệ thuật và thủ công mỹ nghệ Trung Quốc. Hiện nay, Bao Chí Cường đang nắm giữ vị trí Giám đốc nghệ thuật hiệp hội gốm tỉnh Giang Tô; Phó chủ tịch Hiệp hội nghiên cứu Văn hóa và Nghệ thuật Nghi Hưng – Trung Quốc. Ông được công nhận là nghệ nhân cấp quốc gia.

Nghệ nhân làm ấm tử sa
Nghệ nhân làm ấm tử sa – Bao Chí Cường

Trong suốt chiều dài hình thành và phát triển của ấm tử sa chúng ta không thể không nhắc tới công lao to lớn của những nghệ nhân làm ấm tử sa. Họ được biết đến không chỉ vì tài năng, đạo đức, những tác phẩm mang tính nghệ thuật cao mà còn là việc họ đã tạo ra một thế hệ học trò vô cùng xuất sắc./.

Summary
Điểm danh những nghệ nhân làm ấm tử sa tiêu biểu trong thế kỷ XX (Trung Quốc)
Article Name
Điểm danh những nghệ nhân làm ấm tử sa tiêu biểu trong thế kỷ XX (Trung Quốc)
Description
Để có được sản phẩm ấm tử sa tuyệt vời như vậy không thể không kể đến những nghệ nhân làm ấm tử sa. Với kỹ thuật chế tác độc đáo, sự sáng tạo và cái TÂM họ đã cho ra những sản phẩm mang tính nghệ thuật và ứng dụng cao. 
Author
Publisher Name
HIỆP HỘI GỐM SỨ
Publisher Logo
Zalo: 0977.098.023
Chat Facebook
Gọi điện ngay